حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )
پيشگفتار 49
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )
يافت ، مكر بتوفيق بارى . * اين كتاب كه من تصنيف مىكنم ، اكر مشتمل بر غير اين معنى و مقصود بودى ، از فنون آداب و صنوف اشعار مدوّنه ، بسيار آسانتر بودى از جمع اخبار شهرى قمّى در پايان مقدمه كتاب خود ، متواضعانه مجموعه جمعآورىشده در كتاب را ، حاصل تلاش خود دانسته ، و در عين حال مسئوليت مندرجات آن را به عهده راويان اخبار قرار داده ، و مىگويد : و مع هذا من معترفم بذانك مبلغ و مقدار علم و فهم من اين است . . . ، و آنچه من در اين كتاب جمع كردهام ، اكر حقّست و اكر باطل ، نسبت آن با صاحبش كردهام ، و آنچه در اين كتاب اتفاق افتاده است از افراط و تفريط ، در لفظ و در فعل ، من از آن برىام ، چه سخن ديكرى است ، و منسوب است با صاحبش . قمّى در راه تدوين كتاب خود ، از مجموعه گستردهاى از منابع و مصادر متداول و غير متداول در عصر خود كمك گرفته است ، اين منابع شامل كتابهاى مدون ، اخبار و روايات تاريخى معنعن ، اسناد دولتى ، دفاتر ديوانى ، مصادر شفاهى ، و جز اينها مىگردد . اين منابع - بنابر آنچه قمشناس خبره دكتر سيد حسين مدرسى طباطبايى تنظيم نموده « 1 » - عبارتند از : الف ) مصادر عمومى متداول : 1 - كتاب البلدان ، نوشته ابن فقيه ، أبو عبد الله احمد بن محمّد بن اسحاق همدانى 2 - كتاب اصفهان ، نوشته حمزة بن حسن اصفهانى . 3 - كتاب بنيان ( تبيان ) ، نوشته احمد بن محمد بن خالد برقى ، متوفاى 274 - 280 ه 4 - كتاب همدان ، نوشته أبو على ، عبد الرحمن بن عيسى بن حمّاد همدانى ، معروف به كاتب
--> ( 1 ) . كتابشناسى آثار مربوط به قم : 17 - 31